කොටස් වෙළඳපළේ කෝටි 18 ක රහස් ගනුදෙනුව: නීතිය නැමුණේ කාටද?
1 min read
කොළඹ කොටස් වෙළඳපළ ඉතිහාසයේ මෙතෙක් වාර්තා වූ විශාලතම මූල්‍ය සමථය ලෙස රුපියල් මිලියන 188.1 ක (කෝටි 18 කට අධික) දැවැන්ත මුදලක් ගෙවා සිද්ධියක් සමථයකට පත් කරගැනීමත් සමඟ, මෙරට ප්‍රාග්ධන වෙළඳපළේ විනිවිදභාවය සහ වගවීම පිළිබඳව බරපතළ සංවාදයක් නිර්මාණය වී තිබේ.
අදාළ නියාමන ලේඛනවලට අනුව, සුරැකුම්පත් හා විනිමය කොමිෂන් සභාව (SEC) විසින් කොළඹ කොටස් වෙළඳපළේ (CSE) සිදු වූ බව කියන මූල්‍ය විෂමාචාරයක් සම්බන්ධයෙන් මෙම සමථයට එළඹ ඇත. එහෙත් මෙතරම් විශාල මුදලක් ගෙවා නීතිමය ක්‍රියාමාර්ගවලින් නිදහස් වූ අදාළ ආයෝජකයා හෝ පාර්ශ්වය කවුරුන්ද යන්න මෙතෙක් ප්‍රසිද්ධියට පත් කර නොමැත.
‘කෘත්‍රිම ඉල්ලුම’ සහ සාමාන්‍ය ආයෝජකයා මුහුණ දුන් අවදානම
මෙම සිද්ධියේ මූලික චෝදනාව වී ඇත්තේ වෙළඳපළ තුළ “අසත්‍ය වෙළඳාම්” (False Trading) සහ කොටස් මිල කෘත්‍රිමව හැසිරවීමයි. සරලව කිවහොත්, කිසියම් සමාගමක කොටස් සඳහා සැබෑ ලෙසම පවතින ඉල්ලුමට වඩා විශාල ඉල්ලුමක් හා වටිනාකමක් ඇති බව පෙන්වීමට කෘත්‍රිම ගනුදෙනු මඟින් වෙළඳපළ නොමඟ යැවීම මෙහිදී සිදුව ඇත.
මෙවැනි කෘත්‍රිම ඉල්ලුමක් මවාපෑ විට, සාමාන්‍ය කුඩා පරිමාණ ආයෝජකයින් රැවටී එම කොටස් වැඩි මිලට මිලදී ගැනීමට පෙළඹේ. අනතුරුව එම කෘත්‍රිම ගනුදෙනු හදිසියේ නතර කළ විට කොටස් මිල ශීඝ්‍රයෙන් පහත වැටෙන අතර, අවසානයේ පාඩුව විඳදරා ගැනීමට සිදුවන්නේ සාමාන්‍ය ජනතාවටය. මෙම ක්‍රියාව 2021 අංක 19 දරන සුරැකුම්පත් හා විනිමය කොමිෂන් සභා පනතේ 128(1) වගන්තිය යටතේ නීතිවිරෝධී වරදකි.
අපරාධ නඩුවක් වෙනුවට ‘මුදල් ගෙවා බේරීම’
කෙසේ වෙතත්, මෙම සිදුවීමේ වඩාත්ම අවධානයට ලක්ව ඇති කාරණය වන්නේ අදාළ වරද සම්බන්ධයෙන් අපරාධ නඩු විභාගයකට නොගොස් මුදල් ගෙවීමක් මඟින් එය සමථයකට පත් කරගැනීමයි.
කොමිෂන් සභා පනතේ 152 වගන්තිය අනුව, විමර්ශනයට ලක්වන වරදක් සඳහා එකඟ වූ දඩ මුදලක් ගෙවා නඩුව අවසන් කරගැනීමට (Compounding an offence) නීතිමය ඉඩකඩක් පවතී.
නියාමකයින්ගේ පැත්ත:
දීර්ඝ කාලයක් අධිකරණයේ නඩු කීම වෙනුවට ඉතා ඉක්මනින් රජයට මුදල් ලබාගැනීමට මෙමඟින් හැකියාව ලැබේ.
වෙළඳපළ නිරීක්ෂකයින්ගේ පැත්ත:
වරදකරුගේ අනන්‍යතාව හෙළි නොකර මෙවැනි විසඳුම් ලබා දීමෙන් සැබෑ යුක්තිය ඉටු වේද යන්න ගැටළුවකි. ධනවත් පුද්ගලයින්ට මුදල් ගෙවා වැරදි වසා ගැනීමටත්, සාමාන්‍ය ජනතාවට නීතිය තදින් ක්‍රියාත්මක වීමටත් ඉඩක් මෙයින් නිර්මාණය විය හැකි බවට විවේචන පවතී.
විදේශ ගිණුම් සහ අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව
මෙම ලේඛනවල සඳහන් වන තවත් කරුණක් වන්නේ, සංවෘත වෙළඳ මෘදුකාංග යෙදවුමක් (closed-shell trading application) හරහා පුද්ගලයින් නොමඟ යවා මුදල් විදේශීය බැංකු ගිණුම් වෙත යොමු කිරීමක් පිළිබඳව ලැබුණු තොරතුරු මත ඒ ගැන විමර්ශනය කිරීමට පොලිස් අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවට (CID) යොමු කර ඇති බවයි. කෙසේ වෙතත්, මෙම විමර්ශනය සහ කොටස් වෙළඳපළ සමථය අතර පවතින සෘජු සම්බන්ධය මෙතෙක් තහවුරු වී නොමැත.
රුපියල් කෝටි 18 කට අධික මුදලක් ගෙවමින් ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම කොටස් වෙළඳපළ විෂමාචාරය සමථයකට පත්ව අවසන් වුවද, ඊට සැබැවින්ම වගකිවයුතු පුද්ගලයා කවුරුන්ද යන්න රටට හෙළි නොවීම ප්‍රාග්ධන වෙළඳපළේ ආයෝජකයින් අතර නොවිසඳුණු ප්‍රශ්නාර්ථයක් ලෙස ඉතිරිව තිබේ.
