විධායකයේ කළු සෙවනැලි යළිත් අධිකරණය මතටද? යාපනය මහාධිකරණ විනිසුරුගේ හදිසි මාරුව සහ නීතියේ ආධිපත්යයේ අර්බුදය
1 min read
ප්රජාතන්ත්රවාදී රාජ්යයක කොඳු නාරටිය වන්නේ නීතියේ ආධිපත්යයයි. ව්යවස්ථාදායකය, විධායකය සහ අධිකරණය අතර ඇති බලතල බෙදීමේ (Separation of Powers) මූලධර්මය මත යැපෙන එම කොඳු නාරටිය බිඳී ගියහොත්, සමස්ත සමාජ ක්රමයම කඩා වැටීම අනිවාර්යය වේ. මේ දිනවල නීති ක්ෂේත්රයේ සහ සිවිල් සමාජයේ දැඩි කතාබහකට ලක්ව ඇති යාපනය මහාධිකරණ විනිසුරු ඒ. ජී. ඇලෙක්ස්රාජා මහතාගේ හදිසි ස්ථානමාරුව, ශ්රී ලංකාවේ අධිකරණ ස්වාධීනත්වය පිළිබඳව යළිත් වරක් බරපතල අනතුරු ඇඟවීමක් කර තිබේ.
තනතුරට පත්වී මාසයකින් හදිසි මාරුවක් ලැබුණේ ඇයි?
විනිසුරු ඒ. ජී. ඇලෙක්ස්රාජා මහතා යාපනය මහාධිකරණයේ විනිසුරු අසුනට පත්වන්නේ පසුගිය 2026 අප්රේල් 22 වන දාය. එහෙත්, මාසයක් යාමටත් මත්තෙන්, එනම් මැයි 31 දින සිට ක්රියාත්මක වන පරිදි ඔහුව හදිසියේම බදුල්ල සිවිල් අභියාචනා මහාධිකරණයට මාරු කර යවා ඇත.
රාජ්ය සේවයේ ස්ථානමාරුවීම් සාමාන්ය දෙයක් වුවද, මෙම සිදුවීම පිටුපස ඇති කාලානුක්රමය (Timing) අතිශය සැක සහිතය. මෙම හදිසි ස්ථානමාරුව ක්රියාත්මක වන්නේ, උතුරු පළාත් ආණ්ඩුකාරවරයා වගඋත්තරකරුවෙකු වූ පෙත්සමකට අදාළව විනිසුරුවරයා විසින් ආණ්ඩුකාරවරයාට (විධායකයේ නියෝජිතයෙකුට) එරෙහිව අතුරු නියෝග කිහිපයක් නිකුත් කිරීමෙන් අනතුරුව වීම මෙහි ඇති බරපතලම ගැටලුවයි.
යාපනය නීතිඥ සංගමයේ මැදිහත්වීම සහ ජනපතිට යැවූ ලිපිය
මෙම ක්රියාවලිය හුදු පරිපාලනමය තීරණයක් ලෙස බැහැර කිරීමට යාපනය නීතිඥ සංගමය සූදානම් නැත. ඔවුන් මේ වන විටත් ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා වෙත ලිපියක් යොමු කරමින් පෙන්වා දෙන්නේ, මෙය විනිසුරුවරයාගේ තීන්දුවලට එරෙහිව ආණ්ඩුකාරවරයා ඇතුළු දේශපාලන අධිකාරිය සිදුකළ බලපෑමක හෝ මැදිහත්වීමක ප්රතිඵලයක් බවට බරපතල සැකයක් පවතින බවයි.
අධිකරණයේ කටයුතුවලට විධායකයෙන් එල්ල වන මෙවැනි බලපෑම් සම්බන්ධයෙන් “ශුන්ය ඉවසීමේ” (Zero Tolerance) ප්රතිපත්තියක් අනුගමනය කරන ලෙස ඔවුන් ජනාධිපතිවරයාගෙන් දැඩිව ඉල්ලා සිටී.
ව්යවස්ථාපිත ආවරණය සහ අධිකරණ සේවා කොමිසමේ වගකීම
අධිකරණ සේවා කොමිෂන් සභාව (JSC): නීතියට අනුව පහළ සහ මහාධිකරණ විනිසුරුවරුන්ගේ පත්වීම් සහ මාරුවීම් සිදුකිරීමේ පූර්ණ බලය ඇත්තේ මෙම ස්වාධීන කොමිසමටයි. එහෙත්, දේශපාලනඥයෙකුට එරෙහිව තීන්දුවක් දුන් වහාම කොමිසම හරහා මෙවැනි මාරුවීමක් සිදුවීම තුළින්, කොමිසමේ ස්වාධීනත්වයටද දේශපාලන බලපෑම් එල්ල වී ඇත්දැයි ජනතාවට සාධාරණ සැකයක් මතු වේ.
ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 111(ඇ) වගන්තිය: කිසිදු පුද්ගලයෙකුට අධිකරණ නිලධාරියෙකුගේ කටයුතුවලට අතපෙවීම හෝ බලපෑම් කිරීම මෙමගින් සපුරා තහනම් කර ඇති අතර, එය වසරක් දක්වා සිරදඬුවම් ලැබිය හැකි වරදකි. මෙම ස්ථානමාරුව පිටුපස දේශපාලන හස්තයක් ක්රියාත්මක වූයේ නම්, එය සෘජුවම ව්යවස්ථාව උල්ලංඝනය කිරීමකි.
ඉතිහාසය පුනරාවර්තනය වීමක්ද?
විධායකය විසින් අධිකරණය මර්දනය කිරීමට උත්සාහ කළ අවස්ථා ශ්රී ලංකා ඉතිහාසයට අලුත් දෙයක් නොවේ. පහත දැක්වෙන්නේ ඉන් ප්රබල අවස්ථා කිහිපයකි:
වර්ෂය සිදුවීම ප්රතිඵලය සහ විධායකයේ බලපෑම
2013 43වන අගවිනිසුරු ශිරාණි බණ්ඩාරනායක දෝෂාභියෝගය දිවි නැගුම පනතට එරෙහි තීන්දු හේතුවෙන්, දේශපාලන බලය යොදාගෙන අගවිනිසුරුවරිය තනතුරෙන් ඉවත් කිරීම.
2023 මුලතිව් මහේස්ත්රාත් ටී. සරවනරාජා සිද්ධිය කුරුන්දි විහාරය ඇතුළු නඩු හේතුවෙන් එල්ල වූ දේශපාලන/ජීවිත තර්ජන මත විනිසුරුවරයාට ඉල්ලා අස්වී රටින් පිටවීමට සිදුවීම.
2026 යාපනය මහාධිකරණ විනිසුරු ඒ. ජී. ඇලෙක්ස්රාජා ස්ථානමාරුව ආණ්ඩුකාරවරයාට එරෙහි තීන්දුවෙන් පසු, දින 40ක් යන්නටත් මත්තෙන් හදිසි ස්ථානමාරුවක් ලැබීම.
යුක්තිය ඉටුවන බව පෙනෙන්නට තිබිය යුතුය
නූතන නීති විද්යාවේ පියා ලෙස සැලකෙන මතවාදයක් 1924 දී බ්රිතාන්යයේ ‘R v Sussex Justices’ නඩුවේදී ප්රකාශ විය:
“යුක්තිය ඉටුවීම පමණක් ප්රමාණවත් නොවේ; යුක්තිය ඉටුවන බව සැමට පැහැදිලිව පෙනෙන්නටද තිබිය යුතුය.”
විනිසුරු ඇලෙක්ස්රාජා මහතාගේ ස්ථානමාරුව හුදෙක් පරිපාලනමය අවශ්යතාවයක් මත සිදු වූවක් යැයි වගකිවයුත්තන් තර්ක කළ හැකිය. නමුත්, සාමාන්ය පුරවැසියාට එය පෙනෙන්නේ “ආණ්ඩුවේ ලොක්කන්ට එරෙහිව තීන්දු දුන්නොත් විනිසුරුවරුන්ටත් ගෙදර යන්නට සිදුවන” බවයි. මෙය භයානක පූර්වාදර්ශයකි. උතුරු පළාතේ ජනතාව තුළ රාජ්ය යාන්ත්රණය සහ යුක්තිය පසිඳලීමේ ක්රියාවලිය කෙරෙහි පවතින විශ්වාසය ගොඩනැගීමට උත්සාහ කරන මෙවන් මොහොතක, මෙවැනි සිදුවීම් හරහා එම විශ්වාසය සම්පූර්ණයෙන්ම කඩවී යයි.
මෙය එක් විනිසුරුවරයෙකුට අදාළ හුදකලා ප්රශ්නයක් නොවේ. හෙට දවසේ රජයේ අසාධාරණයකට එරෙහිව අධිකරණයට යන ඔබටත්, මටත් තම නඩුව අසන විනිසුරුවරයා කිසිදු බියකින් හෝ පක්ෂපාතීත්වයකින් තොරව තීන්දුව ලබා දෙයිද යන ප්රශ්නය මෙහි ගැබ්ව ඇත.
දේශපාලනඥයාගේ සෙවනැල්ල අධිකරණ ශාලාවට වැටීම වහාම නැවැත්විය යුතුය. යාපනය නීතිඥ සංගමය මතු කරන සැකය සම්බන්ධයෙන් පුළුල් සහ ස්වාධීන විමර්ශනයක් සිදු කිරීම ජනාධිපතිවරයා ඇතුළු වත්මන් රජයේ යුතුකමකි. සමස්ත නීති ප්රජාවම සහ පුරවැසියන් ඒ දෙස අවධියෙන් බලා සිටී.
