කොළඹ වරායේදී ඇමෙරිකාවට ‘රතු පලස්’: ජාත්‍යන්තර මුහුදේ ඉරානයට ‘කුසගින්න’ — NPP ආණ්ඩුවේ අධිරාජ්‍ය විරෝධය සේදී ගිය හැටි!
1 min read
කොළඹ වරාය මේ වන විට ජාත්‍යන්තර බල අරගලයක විවෘත වේදිකාවක් බවට පත්වෙමින් තිබේ. එක් පසෙකින් ඇමෙරිකානු නාවික හමුදාවේ USS Tulsa (LCS 16) යුද නෞකාවට කොළඹ වරායේදී සියලු සැපයුම් සපුරා ගැනීමට ඉඩ සලසන වත්මන් පරිපාලනය, අනෙක් පසින් ශ්‍රී ලංකාවේ අනන්‍ය ආර්ථික කලාපය (EEZ) ආසන්නයේ අතරමංව පවතින ඉරාන නෞකා සඳහා මූලික මානුෂීය සැපයුම් පවා නිල වශයෙන් අවහිර කරමින් සිටියි.
දශක ගණනාවක් තිස්සේ ජාතික ජන බලවේගය සහ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ වේදිකා දෙවනත් කළ “අධිරාජ්‍ය විරෝධී” සටන් පාඨ, වොෂින්ටනයේ ඒකපාර්ශ්වික සම්බාධක හමුවේ මෙතරම් ලෙහෙසියෙන් දියවී ගියේ කෙසේද? වත්මන් විදේශ ප්‍රතිපත්තිය ජාත්‍යන්තර සම්මුතීන් සහ ඓතිහාසික රාජ්‍යතාන්ත්‍රික වගකීම් පසෙකලා බටහිර භූ-දේශපාලනික බලපෑම් හමුවේ පූර්ණ පසුබැසීමකට ලක්ව ඇති බවයි.
ඇමෙරිකානු යුද නෞකාවට සත්කාර: ඉරාන නැවියන්ට ආහාර සහ ජලය තහනම්
පසුගියදා කොළඹට පැමිණි ඇමෙරිකානු USS Tulsa නෞකාවට ඉන්ධන සහ සැපයුම් සම්පූර්ණ කරමින්, ඉන්දු-පැසිෆික් කලාපයේ ඇමෙරිකානු යුද මෙහෙයුම්වලට සක්‍රීය පහසුකම් සැපයීමට කොළඹ බලධාරීහු කටයුතු කළහ. කොළඹ ඇමෙරිකානු තානාපති කාර්යාලය එය දෙරටේ නාවික සබඳතාවල නව සන්ධිස්ථානයක් ලෙස හඳුන්වද්දී, ඊට සපුරා වෙනස් අමානුෂික මුහුණුවරක් ඉරාන නෞකා හමුවේ ප්‍රදර්ශනය විය.
ශ්‍රී ලංකා මුහුදු සීමාවේ අතරමංව ඇති ඉරාන නෞකා විස්සකට ආසන්න සංඛ්‍යාවකට ආහාර, ජලය හෝ ඖෂධ සැපයීමට රජය හෝ කිසිදු දේශීය පෞද්ගලික සමාගමක් ඉදිරිපත් නොවන බව විදේශ කටයුතු අමාත්‍ය විජිත හේරත් පසුගියදා පාර්ලිමේන්තුව හමුවේත් තහවුරු කළේය. එක්සත් ජනපදය පනවා ඇති ඒකපාර්ශ්වික සම්බාධකවලට සහ “ද්විතීයික සම්බාධක” (Secondary Sanctions) තර්ජනයට බියෙන්, සාගරයේ අතරමං වූ මිනිසුන්ට පානීය ජලය ටික පවා අහිමි කිරීම පිටුපස ඇත්තේ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික විචක්ෂණභාවයක්ද, නැතහොත් දණගැසීමක්ද යන්න බරපතළ ප්‍රශ්නයකි.
ජාත්‍යන්තර නීතිය උල්ලංඝනය කිරීමක්ද? තානාපතිවරයාගේ ප්‍රහාරය
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉරාන තානාපති අලිරේසා ඩෙල්කොෂ් (Alireza Delkhosh) විසින් එල්ල කරන ලද රාජ්‍යතාන්ත්‍රික ප්‍රහාරය සුළුවෙන් තැකිය හැක්කක් නොවේ. තානාපතිවරයා පෙන්වා දෙන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ මෙම ක්‍රියාකලාපය ජාත්‍යන්තර නීතිය සෘජුව උල්ලංඝනය කිරීමක් බවයි:
UNCLOS 98 වගන්තිය: එක්සත් ජාතීන්ගේ සාගර නීතිය පිළිබඳ සම්මුතිය (UNCLOS) යටතේ මුහුදේ අනතුරට හෝ අර්බුදයට පත්ව සිටින ඕනෑම පාර්ශ්වයකට මානුෂීය සහන සැලසීම වෙරළබඩ රාජ්‍යයක නෛතික හා කොන්දේසි විරහිත බැඳීමකි.
SOLAS සම්මුතිය: මුහුදේදී මිනිස් ජීවිත සුරක්ෂිත කිරීම (Safety of Life at Sea) සහ සෙවීම් හා මුදවාගැනීමේ (SAR) සම්මුතීන්ට අනුව, දේශපාලන හෝ සම්බාධක හේතු මත මූලික මානුෂීය ආධාර වැළැක්වීමට කිසිදු රාජ්‍යයකට බලයක් නැත.
නොලියවුණු සම්මුතීන්ගේ බිඳවැටීම: තානාපතිවරයා අවධාරණය කළ පරිදි, ලිඛිත නීතිවලට එහා ගිය “ඓතිහාසික සදාචාරාත්මක බැඳීම්” මෑත ඉතිහාසය පුරා ඉරානයෙන් උදව් ලබාගත් ශ්‍රී ලංකාවට අමතක වීම ජාත්‍යන්තර සබඳතාවල බරපතළ කඩාවැටීමකි.
යුද්ධය දිනන්න දුන් ‘බිලියනයේ තෙල් ණය’: කෙළෙහිගුණ අමතක කළ කොළඹ තීරකයන්
මෙම සිදුවීම හරහා මතුවන්නේ නීතිමය ගැටලුවක් පමණක් නොවේ. එය දශක ගණනාවක විශ්වාසවන්ත මිත්‍රත්වය පාවාදීමකි. ඉරානයේ හිටපු ශ්‍රී ලංකා තානාපති, ජනාධිපති නීතිඥ එම්. එම්. සුහයිර් මතුකරන ඓතිහාසික කරුණු වත්මන් පාලකයන්ගේ දෑස් විවර කළ යුතුය:
2007-2008 තීරණාත්මක යුද සමය: එල්.ටී.ටී.ඊ. ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි අවසන් සටන ක්‍රියාත්මක වෙද්දී, බටහිර බලවතුන් ණය සහ මූල්‍ය ආධාර කප්පාදු කරමින් ශ්‍රී ලංකාව ආර්ථික වශයෙන් හිර කළ අවස්ථාවේ කොළඹට තෙල් නැව් එවූයේ ටෙහෙරානයයි.
ඩොලර් බිලියන 1.05ක පොලී රහිත සහනය: බටහිර සම්බාධක හෝ බලපෑම් තුට්ටුවකට මායිම් නොකර, ශ්‍රී ලංකාවේ විදේශ විනිමය අර්බුදය සමනය කිරීමට ඉරානය ඩොලර් බිලියන 1.05ක දැවැන්ත සහනදායී ණය පහසුකමක් (Oil Credit Line) ලබා දුන්නේය.
යුද ජයග්‍රහණයේ පදනම: එදා යුද ටැංකි සහ ගුවන් යානා නොනවත්වා ක්‍රියාත්මක වූයේත්, විදුලිබල පද්ධතිය බිඳ නොවැටී රට ඉදිරියට ගියේත් ඉරානය දුන් ඒ ඉන්ධන සහතිකය නිසාවෙනි.
උමා ඔය ව්‍යාපෘතිය: යුද්ධයෙන් පසුව පවා දකුණු ආසියාවේ විශාලතම බහුකාර්ය සංවර්ධන ව්‍යාපෘතියක් වූ උමා ඔය ව්‍යාපෘතියට ඉරාන රජය තාක්ෂණික හා මූල්‍ය සහාය ලබා දෙමින් ශ්‍රී ලංකාවේ බලශක්ති අර්බුදයට විසඳුම් සෙවීමට පෙනී සිටියේය.
එදා රට ආර්ථික මෙන්ම යුදමය අගාධයකට නොවැටී බේරාගත් රාජ්‍යයක නෞකාවලට, අද වොෂින්ටනයේ ඇස රතු වේ යැයි බියෙන් පානීය ජලය ටික ප්‍රතික්ෂේප කිරීම කෙබඳු රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්තියක්ද?
‘සම්බාධක බිය’ පිටුපස ඇති සැබෑ සත්‍යය: පෞද්ගලික අංශයද රජයේ අණට යටත්ද?
මෙම නෞකා සඳහා ඉන්ධන ලබා දීමෙන් වැළකී සිටීමට ආණ්ඩුව ඉදිරිපත් කරන මූලික තර්කය වන්නේ ඇමෙරිකානු සම්බාධක (OFAC Sanctions) පැමිණේය යන බියයි. එහෙත් එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලය (UN Security Council) විසින් සම්මත නොකළ, ඇමෙරිකාව විසින් ඒකපාර්ශ්විකව පනවන ලද සම්බාධක සඳහා ශ්‍රී ලංකාව වැනි ස්වෛරී රාජ්‍යයක් මෙතරම් ගැති විය යුතුද?
වඩාත්ම නින්දිත කරුණ වන්නේ, දේශීය පෞද්ගලික සැපයුම්කරුවන්ට පවා මෙම නෞකාවලට ආහාර, ජලය සහ වෛද්‍ය ආධාර වැනි මූලික මානුෂීය අවශ්‍යතා සැපයීම වළක්වාලමින් රජය විසින් නිල නොවන බලපෑම් සිදුකිරීමයි. ජාත්‍යන්තර සම්බාධක පද්ධතිය තුළ පවා “මානුෂීය ආධාර” (Humanitarian Exemptions) සම්බාධකවලට යටත් නොවන බව පැහැදිලිව සඳහන්ව තිබියදීත්, කොළඹ පාලකයන් සම්බාධකවලටත් වඩා ඉදිරියට යමින් ඇමෙරිකාව සතුටු කිරීමට නැවියන් කුසගින්නේ තැබීමට තීරණය කර ඇත.
ස්වෛරීභාවය බිලිදී ලබාගත හැකි විදේශ ප්‍රතිපත්තියක් තිබේද?
මෙම සිදුවීම තහවුරු කරන්නේ එක් කටුක යථාර්ථයකි. බලයට පත්වීමට පෙර වේදිකා මත මුරගාමින් ප්‍රකාශ කළ ස්වාධීන, නොබැඳි හෝ අධිරාජ්‍ය විරෝධී විදේශ ප්‍රතිපත්තිය ප්‍රායෝගික භූ-දේශපාලනික බල තුලනය හමුවේ සම්පූර්ණයෙන්ම සෝදාපාළුවට ලක්ව ඇති බවයි.
බටහිර රටවල ආර්ථික දණ්ඩනවලට බියෙන් සාගර නීතිය, මානුෂීය වටිනාකම් සහ ඓතිහාසික මිත්‍රත්වයන් බිලිදෙන රාජ්‍යයක් ලෙස ජාත්‍යන්තරය හමුවේ ලේබල් වීම, ශ්‍රී ලංකාවේ දීර්ඝකාලීන කලාපීය ස්ථාවරත්වයට එල්ල වන මරු පහරකි. එක් පසෙකින් එක්සත් ජනපද යුද නැව්වලට වරාය විවෘත කර සැපයුම් සපයමින්, අනෙක් පසින් සාගරයේ අතරමං වූ ඉරාන නෞකාවල සාමාන්‍ය නැවියන් පිපාසයෙන් සහ කුසගින්නෙන් තැබීම “සමබර විදේශ ප්‍රතිපත්තියක්” නොවේ. එය එක් පාර්ශ්වයකට ගැතිකම් කරමින් තමන්ගේම ස්වෛරී සදාචාරය බිලිදෙන භූ-දේශපාලනික බියගුලුකමකි.
අර්බුදයකදී පිහිට වූ මිතුරන් පසෙකලා, තර්ජන හමුවේ හිස නමන මෙවන් ක්‍රියාකලාපයකින් ජාත්‍යන්තරය හමුවේ ගොඩනැගෙන ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රතිරූපය කුමක්දැයි වත්මන් ආණ්ඩුව ජනතාවට පැහැදිලි කළ යුතුය.
