අධිකරණයේ අනාරක්ෂාව ?
1 min read
අපේ රටේ වෙනස් විය යුතු නීති අතර ප්‍රධාන තැනක් දිය යුත්තේ අධිකරණයට අපහාස කිරීම සම්බන්ධ නීතියටයි!
ඇත්තටම අපේ රටේ නීති ප්‍රතිසංස්කරණ ගැන කතා කරන විට අපි අවධානය යොමු කළ යුතු ඉතා වැදගත් කරුණක් තිබෙනවා.
ඒ තමයි අධිකරණයට අපහාස කිරීම සම්බන්ධ නීතිය.
අධිකරණය කියන්නේ රටේ නීතිය ආරක්ෂා කරන, පුරවැසියන්ට යුක්තිය ඉටු කළ යුතු ප්‍රධාන ආයතනයක්.
එම ආයතනයේ ස්වාධීනත්වය සහ ගෞරවය ආරක්ෂා කිරීම අත්‍යවශ්‍යයි.
නමුත් අධිකරණයට ගෞරව කිරීම යනු අධිකරණය සම්බන්ධයෙන් කිසිදු ප්‍රශ්නයක් ඇසීමට නොහැකි වීමද?
විනිසුරුවරුන්ගේ තීන්දු, ක්‍රියාකලාපය සහ හැසිරීම පිළිබඳව අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමට පුරවැසියන් බිය විය යුතුද?
ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රටක අපි සාකච්ඡා කළ යුතු ප්‍රශ්නය එයයි.
අපි හිතමු අධිකරණයකින් යම් නඩුවක් සම්බන්ධයෙන් තීන්දුවක් ලබා දෙනවා කියලා.
එම තීන්දුව නීතියට අනුකූලද, සාක්ෂි නිවැරදිව සලකා බලා තිබෙනවාද, තීන්දුව ලබා දීමට භාවිත කළ තර්ක සාධාරණද යන්න පිළිබඳව නීතිඥයන්ට, විශ්වවිද්‍යාල ආචාර්යවරුන්ට, මාධ්‍යවේදීන්ට සහ සාමාන්‍ය පුරවැසියන්ට ප්‍රශ්න තිබෙන්න පුළුවන්.
එවැනි ප්‍රශ්න ඉදිරිපත් කිරීමෙන් අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය අනිවාර්යයෙන්ම විනාශ වෙන්නේ නැහැ.
සාධාරණ විවේචනයක් තුළින් තීන්දුවක දුර්වලතා හඳුනාගැනීමටත්, අනාගතයේදී නීතිය වඩාත් හොඳින් ක්‍රියාත්මක වීමටත් අවස්ථාව ලැබෙනවා.
ඒ නිසා අධිකරණ තීන්දුවක් විවේචනය කිරීම සහ අධිකරණ කටයුතුවලට බාධා කිරීම අතර පැහැදිලි වෙනසක් නීතියෙන් හඳුනාගත යුතුයි.
නමුත් මෙහිදී අපි අවධානය යොමු කළ යුතු තවත් වැදගත් කරුණක් තිබෙනවා.
ඒ තමයි විනිසුරුවරුන් විවේචනය කිරීමේ අයිතිය.
අධිකරණ තීන්දු පමණක් නොව, එම තීන්දු ලබා දෙන විනිසුරුවරුන්ගේ ක්‍රියාකලාපය සහ වෘත්තීය හැසිරීම පිළිබඳවත් සාධාරණ ප්‍රශ්න ඇසීමට පුරවැසියන්ට හැකියාව තිබිය යුතුයි.
විනිසුරුවරයෙකු නඩුවකදී එක් පාර්ශ්වයකට අසාධාරණ ලෙස සැලකුවාද? නඩුවේ පාර්ශ්ව දෙකටම සමාන අවස්ථා ලබා දුන්නාද? නඩුව විභාග කිරීමේදී පක්ෂග්‍රාහී බවක් පෙනුණාද?
විනිසුරුවරයාගේ හැසිරීම අධිකරණයේ අපක්ෂපාතීත්වය පිළිබඳ සාධාරණ සැකයක් ඇති කරනවාද? මේවා මහජන යහපතට සම්බන්ධ වැදගත් ප්‍රශ්නයි.
එවැනි ප්‍රශ්න සාක්ෂි සහිතව ඉදිරිපත් කිරීමට පුරවැසියන්ට ඇති අයිතිය ආරක්ෂා කළ යුතුයි.
විනිසුරුවරුන් කියන්නෙත් මිනිසුන්.
ඔවුන්ට විශාල වගකීමක් පැවරී තිබෙනවා.
ඔවුන්ගේ තීන්දු නිසා පුද්ගලයන්ගේ නිදහස, පවුල් ජීවිත, දේපළ සහ අනාගතය පවා තීරණය විය හැකියි.
ඒ නිසා ඔවුන්ගේ කාර්යභාරය ඉතා වැදගත්.
නමුත් වගකීම වැඩි වන තරමට වගවීම පිළිබඳ අවධානයත් වැදගත් වෙනවා.
විනිසුරුවරුන්ගේ ස්වාධීනත්වය ආරක්ෂා කළ යුතු බව ඇත්ත.
එහෙත් ස්වාධීනත්වය යනු ඔවුන්ගේ සියලු ක්‍රියා ප්‍රශ්න කිරීමෙන් තොරව පිළිගත යුතු බව නොවෙයි.
සාධාරණ විවේචනයක් සහ නීත්‍යනුකූල වගවීමක් අධිකරණයේ ගෞරවයට විරුද්ධ දෙයක් නොවෙයි.
උදාහරණයක් ලෙස, විනිසුරුවරයෙකු නඩුවකදී එක් පාර්ශ්වයකට කතා කිරීමට ප්‍රමාණවත් අවස්ථාවක් ලබා නොදුන් බවට විශ්වාසදායක තොරතුරු තිබෙනවා යැයි සිතමු.
ඒ පිළිබඳව මාධ්‍යවේදියෙකු හෝ නීති විශාරදයෙකු කරුණු සහිතව විවේචනයක් ඉදිරිපත් කළොත්, එය සාධාරණ මහජන සංවාදයක කොටසක් විය හැකියි.
එසේම විනිසුරුවරයෙකුගේ වෘත්තීය හැසිරීම සම්බන්ධයෙන් බරපතළ ප්‍රශ්නයක් මතු වුවහොත්, ඒ පිළිබඳව අදාළ නිල ක්‍රමවේද ඔස්සේ පරීක්ෂා කිරීමට අවස්ථාව තිබිය යුතුයි.
එවැනි කරුණු සාකච්ඡා කිරීමම අධිකරණයට අපහාස කිරීමක් ලෙස සැලකුවහොත්, අධිකරණ පද්ධතියේ ගැටලු හඳුනාගැනීම සහ නිවැරදි කිරීම වඩාත් අපහසු විය හැකියි.
අපි තවත් දෙයක් තේරුම් ගත යුතුයි.
විනිසුරුවරුන් විවේචනය කිරීමට ඇති නිදහස කියන්නේ ඔවුන්ට ඕනෑම ආකාරයකින් අපහාස කිරීමට ඇති නිදහසක් නොවෙයි.
සාක්ෂි නොමැතිව දූෂණ චෝදනා එල්ල කිරීම, තර්ජනය කිරීම, පෞද්ගලික තොරතුරු හෙළි කිරීම හෝ නඩුවක ප්‍රතිඵලයට නීතිවිරෝධී ලෙස බලපෑම් කිරීමට උත්සාහ කිරීම වෙනම කරුණුයි.
ඒවා සහ සාධාරණ විවේචනය අතර වෙනස පැහැදිලි විය යුතුයි.
නීතියේ අරමුණ විය යුත්තේ විනිසුරුවරුන් විවේචනයෙන් සම්පූර්ණයෙන් ආරක්ෂා කිරීම නොව, අධිකරණයේ කටයුතුවලට සැබෑ බාධා ඇති කරන ක්‍රියා වැළැක්වීමත්, නීත්‍යනුකූල විවේචනයට ඇති නිදහස ආරක්ෂා කිරීමත් යන දෙකම ඉටු කිරීමයි.
තවත් වැදගත් ප්‍රශ්නයක් වන්නේ සාමාන්‍ය පුරවැසියෙකුට නීතියේ සීමා පැහැදිලිව තේරුම් ගත හැකිද යන්නයි.
අධිකරණය පිළිබඳ අදහසක් ප්‍රකාශ කිරීම නිසා තමන්ට නීතිමය ගැටලුවකට මුහුණ දෙන්න සිදුවේවි යැයි බියෙන් මිනිසුන් නිහඬ වෙනවා නම්, එය අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ නිදහසට බරපතළ බලපෑමක් ඇති කළ හැකියි.
මාධ්‍යවේදීන්ට අධිකරණ ක්‍රියාකලාපය පිළිබඳ ගවේෂණාත්මක වාර්තාකරණය කිරීමටත්, නීති විශාරදයන්ට තීන්දු විශ්ලේෂණය කිරීමටත්, පුරවැසියන්ට මහජන යහපතට අදාළ ප්‍රශ්න ඇසීමටත් අවස්ථාව තිබිය යුතුයි.
නීතිය අපැහැදිලි නම් හෝ අත්තනෝමතික ලෙස භාවිත කළ හැකි නම්, මිනිසුන් තමන්ට නීත්‍යනුකූලව ප්‍රකාශ කළ හැකි අදහස් පවා ප්‍රකාශ නොකර සිටීමට පෙළඹෙන්න පුළුවන්.
ඒ නිසා ශ්‍රී ලංකාවේ අධිකරණයට අපහාස කිරීම සම්බන්ධ නීතිය පිළිබඳ පුළුල් සමාලෝචනයක් සිදු කළ යුතුයි.
එහිදී සාධාරණ විවේචනය, අපහාසාත්මක ප්‍රකාශ, අධිකරණ කටයුතුවලට සැබෑ බාධා කිරීම් සහ විනිසුරුවරුන්ට එල්ල කරන තර්ජන අතර පැහැදිලි වෙනසක් ඇති කළ යුතුයි.
නීතියෙන් දඬුවම් ලැබිය හැකි ක්‍රියා මොනවාද යන්න පැහැදිලි විය යුතු අතර, නීත්‍යනුකූල විවේචනයට අනවශ්‍ය බාධා ඇති නොවන බවත් තහවුරු කළ යුතුයි.
මේ සම්බන්ධයෙන් නීති විශාරදයන්, මාධ්‍යවේදීන්, සිවිල් සංවිධාන සහ සාමාන්‍ය පුරවැසියන්ගේ අදහස් විමසීමත් වැදගත්.
මෙහිදී ජනාධිපතිවරයා ඇතුළු නීති ප්‍රතිසංස්කරණ සඳහා වගකීම දරන සියලු දෙනා අවධානය යොමු කළ යුතුයි.
නමුත් එවැනි ප්‍රතිසංස්කරණයකදී අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වයට හානි නොවන බවත් සහතික කළ යුතුයි.
විධායකය හෝ ව්‍යවස්ථාදායකය අධිකරණයට අනවශ්‍ය බලපෑම් කිරීම වැළැක්වීමත්, අධිකරණය පිළිබඳ සාධාරණ විවේචනයට පුරවැසියන්ට ඇති අයිතිය ආරක්ෂා කිරීමත් එකිනෙකට විරුද්ධ අරමුණු නොවෙයි.
මේ දෙකම එකවර ආරක්ෂා කළ හැකි නීති පද්ධතියක් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට අවශ්‍යයි.
අවසානයේ අපි මතක තබාගත යුතු සරල කරුණක් තිබෙනවා.
අධිකරණයට ගෞරව කිරීම යනු විනිසුරුවරුන්ගේ සෑම තීන්දුවක්ම නිවැරදි යැයි පිළිගැනීම නොවෙයි.
අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය ආරක්ෂා කිරීම යනු විනිසුරුවරුන්ගේ ක්‍රියාකලාපය කිසිවෙකුට ප්‍රශ්න කළ නොහැකි බව නොවෙයි.
අපට අවශ්‍ය වන්නේ විනිසුරුවරුන්ට තර්ජනය කරන, අධිකරණයට බලපෑම් කරන හෝ පදනම් විරහිත චෝදනා එල්ල කරන සමාජයක් නොවෙයි.
ඒ වගේම විනිසුරුවරුන් ගැන ප්‍රශ්නයක් ඇසීමටත්, තීන්දුවක් විවේචනය කිරීමටත්, අසාධාරණයක් සිදුවී ඇතැයි සිතන විට ඒ ගැන කරුණු සහිතව කතා කිරීමටත් බිය වන සමාජයකුත් නොවෙයි.
අපට අවශ්‍ය වන්නේ නීතියට ගරු කරන අතරම බලය දරන සියලු දෙනාගේ ක්‍රියා සාධාරණව ප්‍රශ්න කළ හැකි සමාජයක්.
අධිකරණයත් එම වගවීමේ මූලධර්මයට යටත් විය යුතුයි.
ඒ නිසා අධිකරණයට අපහාස කිරීම සම්බන්ධ නීතියේ වර්තමාන තත්ත්වය සමාලෝචනය කර, අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වයත් පුරවැසියන්ගේ අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ නිදහසත් එකවර ආරක්ෂා කරන නීති ප්‍රතිසංස්කරණයක් ඇති කිරීම පිළිබඳව රටේ විවෘත සංවාදයක් ආරම්භ කළ යුතුයි.
අධිකරණයට ගෞරවය තිබිය යුතුයි.
විනිසුරුවරුන්ගේ ස්වාධීනත්වය ආරක්ෂා විය යුතුයි.
ඒ සමඟම අධිකරණ තීන්දු සහ විනිසුරුවරුන්ගේ ක්‍රියාකලාපය සාධාරණව විවේචනය කිරීමටත් පුරවැසියන්ට නිදහස තිබිය යුතුයි.
මේ තුනම එකවර ආරක්ෂා කළ හැකි නීතියක් අපේ රටට අවශ්‍ය නැද්ද?
- Samila De Silva
