ඉරාන-ඇමරිකා රහස් ගිවිසුම
1 min read
තිරය පිටුපස නිහඬවම ඇඳී ගිය මහා දේශපාලන කුමන්ත්රණයක අවසානය සනිටුහන් කරමින්, මුළු මහත් ලෝක ඉතිහාසයේම ගමන් මඟ වෙනස් කළ හැකි අතිශය රහසිගත එකඟතාවක් කරළියට පැමිණ තිබේ.
වසර ගණනාවක් තිස්සේ තුන්වන ලෝක යුද්ධයක බියෙන් මුළු පෘථිවියම සලිත කළ සම්බාධක සහ මිසයිල ප්රහාර වලින් එකිනෙකා ලෙයින් නැහැවූ ඇමරිකා-ඉරාන අර්බුදයට මෙලෙස හදිසියේම තිත තැබීමට රාජ්යතාන්ත්රිකයින් තීරණය කළේ ඇයි? මෙය සැබවින්ම ලෝක සාමයේ උදාවද? නැතහොත් තවත් එක් දරුණු කුණාටුවකට පෙර, පරිසරයේ ඇති වන නිහඬතාව වැනි විරාමයක් පමණක්ද?
මෙම සිදුවීම සිරිලක් දූපතේ ජීවත් වන අපේ එදිනෙදා ආර්ථිකයට, තෙල් මිලට සහ අනාගත දේශපාලන ස්ථාවරත්වයට සෘජුවම බලපාන, තිගැස්මෙන් යුතුව කියවා තේරුම් ගත යුතු, මහා භූ-දේශපාලනික පරිවර්තනයකි.
ලෝකයේ සමස්ත තෙල් සහ වායු ප්රවාහනයෙන් තුනෙන් එකකට වඩා වැඩි ප්රමාණයක් නෞකා මඟින් ගෙන යන්නේ, එක්තරා පටු මුහුදු තීරයක් හරහාය. ඒ වෙන කිසිවක් නොව, මැදපෙරදිග කලාපයේ පිහිටි අතිශය සංවේදී ‘හොර්මුස්’ සමුද්ර සන්ධියයි.
වසර ගණනාවක් තිස්සේ ඇමරිකානු යුද නැව් සහ ඉරාන විප්ලවීය ආරක්ෂක බලකායේ ප්රහාරක යාත්රා එකිනෙකා පරයා ගැටුණු මෙම කලාපය, අද වන විට මේ රහස් ගිවිසුමෙන්, ‘නව සමීකරණයකට” යටත් කර ඇත.
පකිස්ථානයේ දැඩි රාජ්යතාන්ත්රික මැදිහත්කරණය මත, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඉරාන ඉස්ලාමීය ජනරජය අතර ඇති වූ රහස් ගිවිසුම මඟින් මුලින්ම එකඟ වී ඇත්තේ, මෙම මුහුදු මාර්ගයේ ආරක්ෂාව සහ නිදහස් නැව් ගමනාගමනය තහවුරු කිරීමටයි.
ඉරානය විසින් මීට පෙර මෙම සමුද්ර සන්ධියෙන් ගමන් කරන සෑම තෙල් බැරලයකටම ඇමරිකානු ඩොලර් 1 ක බද්දක් අය කිරීමට උත්සාහ කළද නව එකඟතාව අනුව එම බද්ද ඉවත් කර තිබේ. නමුත් එහි සැඟවුණු අඳුරු පැත්තක් ඇත.
ඉරානය විසින් බදු වෙනුවට නැව් නියාමනය, පාරිසරික ආරක්ෂාව සහ සාගර ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් නව “සේවා ගාස්තුවක්” පනවා ඇති අතර, එය මීට පෙර ලෝක ඉතිහාසයේ කිසිදා නොපැවති එකකි.
වඩාත්ම භයානක කරුණ නම්, හොර්මුස් සමුද්ර සන්ධිය යනු ජාත්යන්තර මුහුදු මාර්ගයක් නොවන බවත්, එය ඉරානය සහ ඕමානය සතු, ඔවුන් දෙදෙනාට පමණක් ඒකාබද්ධ අයිතිය සහ වගකීම පවතින කලාපීය මුහුදු මාර්ගයක් බවත් පිළිගැනීමට ඇමරිකාවට සිදුවීමයි. මෙය වසර ගණනාවක් තිස්සේ පැවති ජාත්යන්තර සාගර නීතිය මුළුමනින්ම උඩුයටිකුරු කිරීමකි.
මෙම ගිවිසුමේ දෙවන සහ වඩාත්ම තීරණාත්මක අදියර ක්රියාත්මක වන්නේ, ඉදිරි දින 60 ක කාලය තුළයි. ඒ අනුව ඉරානය විසින් තමන්ගේ යුරේනියම් පෝෂණය කිරීමේ න්යෂ්ටික වැඩපිළිවෙළ යම් නිශ්චිත සීමාවන් ඇතුළත රඳවා ගැනීමට එකඟ වී ඇත.
ඊට හිලව් වශයෙන්, ඇමරිකාව විසින් ඉරානයට එරෙහිව පනවා තිබූ, එරට ආර්ථිකය අඩපණ කළ දරුණු මූල්ය සහ වෙළඳ සම්බාධක ඉවත් කර ගැනීමට නියමිතය.
මේ සියල්ලටම වඩා ජාත්යන්තර දේශපාලන විශ්ලේෂකයින් මවිතයට පත් කර ඇත්තේ, ඇමරිකාව විසින් මීට පෙර නීතිවිරෝධී ලෙස අත්හිටුවා තිබූ ඉරානයට අයත් ඩොලර් බිලියන 25ක දැවැන්ත අරමුදල වහාම නිදහස් කිරීමට එකඟ වීමයි.
“අපි වසර ගණනාවක් තිස්සේ අපේ අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් සටන් කළා.. අපේ මුදල් සොරකම් කර, අපව දණගැස් වීමට සතුරාට නොහැකි වූ තැන, අද ඔවුන් අපේ කොන්දේසි වලට එකඟ වී තිබෙනවා” යැයි ඉරාන විදේශ අමාත්යාංශයේ උසස් නිලධාරියෙකු ප්රකාශ කර තිබේ.
මෙම අරමුදල් ගලා ඒම සාගින්නෙන් සහ උද්ධමනයෙන් පීඩා විඳි ඉරාන වැසියන්ට මහත් සහනයක් වුවද, බටහිර ලෝකයට එය දැඩි කම්පනයක් ගෙන දුන් තීරණයක් විය.
ඇමරිකානු බුද්ධි අංශ සහ පෙන්ටගනයේ යුද සැලසුම්කරුවන් ඉරානය සම්බන්ධයෙන් මෙවැනි දරුණු අර්බුදයකට මැදි වූයේ මන්දැයි වටහා ගැනීමට නම්, අප මීට පෙර වෙනිසියුලාවේ සිදු වූ රහස් කුමන්ත්රණය දෙස බැලිය යුතුය.
ඇමරිකානු මධ්යම බුද්ධි අංශය හෙවත් ‘CIA’ විසින් වෙනිසියුලානු රජයේ ඉහළ නිලධාරීන් කිහිපදෙනෙකු රහසින් මිලදී ගෙන, එරට පාලකයා බලහත්කාරයෙන් ධුරයෙන් ඉවත් කිරීමට කටයුතු කළේය.
ඉන්පසු වෙනිසියුලාවේ තෙල් සම්පත තමන් සතු කර ගැනීම සඳහා සම්බාධක ලිහිල් කළ අතර, දරුණු මුදල් හිඟයකින් පෙළුණු වෙනිසියුලාවටද ඊට එකඟ වීමට සිදු විය. මෙම වෙනිසියුලානු මෙහෙයුමේ පහසු සාර්ථකත්වයෙන් අන්ධ වූ ඇමරිකානු බලධාරීන් සිතුවේ, ඉරානය ද එක රැයකින් එලෙස දණගැස්විය හැකි බවයි.
ඔවුන් සැලසුම් කළේ ඉරානයේ ඉහළම දේශපාලන සහ මිලිටරි නායකත්වය එකවර ඝාතනය කර, තමන්ට හිතවත් රූකඩ පාලනයක් එරට පිහිටුවීමටයි. නමුත් භූමියේ යථාර්ථය ඊට වඩා සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් විය.
‘ඉරානය’ යනු වෙනිසියුලාව නොවන බවත්, ඔවුන්ගේ වසර දහස් ගණනක පර්සියානු උරුමය සහ මිලිටරි ශක්තිය හමුවේ, තමන්ගේ සැලසුම් කුඩුපට්ටම් වන බවත් වටහා ගැනීමට ඇමරිකාවට වැඩි කාලයක් ගත වූයේ නැත.
රෝම අධිරාජ්යයේ අපුරු ඉතිහාස පාඩම!
අද ඇමරිකාව මුහුණ දී සිටින මෙම දැවැන්ත පසුබෑම ලෝක ඉතිහාසයට නම් අලුත් දෙයක් නොවේ. ක්රිස්තු වර්ෂ පළමු සියවසේදී රෝම අධිරාජ්යය මුළු යුරෝපයම සහ මැදපෙරදිග තමන්ගේ අණසකට නතු කර ගනිමින්, අතිශය වේගයෙන් ව්යාප්ත වෙමින් පැවතියේය. තමන්ට අභියෝග කිරීමට මෙලොව කිසිදු බලවේගයක් නැතැයි ඔගස්ටස් අධිරාජ්යයා සිතුවේය.
කෙසේ වෙතත්, ක්රිස්තු වර්ෂ 9 දී ටියුටෝබර්ග් වනාන්තරයේ පැවති ඓතිහාසික සටනින්, කිසිදු සංවිධානාත්මක හමුදාවක් නොතිබූ ජර්මානු ගෝත්රිකයන් හමුවේ, රෝමයේ අතිශය බලගතු සේනාංක 3 ක් මුළුමනින්ම විනාශ විය.
මෙම කම්පනය දරාගත නොහැකි වූ ඔගස්ටස් අධිරාජ්යයා, “මට මගේ සේනාංක ආපසු දෙන්න!” යැයි කියමින් මාලිගාවේ බිත්තිවල හිස ගසා ගත් බව ඉතිහාසයේ සඳහන් වේ.
ඉන්පසු පැමිණි හැඩ්රියන් අධිරාජ්යයා රෝමයේ සීමාවන් වටහා ගෙන, අනවශ්ය යුද්ධ වලින් වැළකී, අධිරාජ්යය වටා මහා ප්රාකාර බැඳ සාමය පවත්වා ගැනීමට කටයුතු කළේය.
අද වන විට ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයටද සිදුව ඇත්තේ මෙම ඓතිහාසික සත්යයට මුහුණ දීමටයි. යුක්රේන යුද්ධය, ඉරාන අර්බුදය, චීනය සමඟ පවතින වෙළඳ යුද්ධය යන පෙරමුණු තුනේදීම තමන්ගේ මිලිටරි සහ ආර්ථික බලය හරහා සතුරන් මෙල්ල කිරීමට ඇමරිකාවට නොහැකි වී තිබේ.
රෝම අධිරාජ්යයට මෙන්, ඔවුන්ටද දැන් තමන්ගේ බලයේ සීමාවන් පිළිගනිමින් පසුබැසීමට සිදුව ඇත!
මුළු මහත් ලෝකයම ආර්ථික සහ සාමාජීය වශයෙන් පරාජය වෙද්දී, මේ මෝඩ සහ ආත්මාර්ථකාමී යුද්ධයෙන් අති විශාල ලාභයක් ලැබූ පිරිසක්ද සිටිති. ඒ වෙන කවුරුත් නොව, ඇමරිකාවේ සහ ඊශ්රායලයේ මහා පරිමාණ ආරක්ෂක උපකරණ නිෂ්පාදකයින්ගේ එකතුවයි.
ඔවුන් මිනිස් ජීවිත දෙස බැලුවේ තමන්ගේ නවීන කෘතිම බුද්ධි ආයුධ සහ ඇල්ගොරිතම අත්හදා බැලීමට පාවිච්චි කරන පර්යේෂණාගාර මීයන් ලෙස පමණි. මීට මාස කිහිපයකට පෙර, ඉරානයේ මිනාබ් ප්රදේශයට එල්ල වූ පළමු ඇමරිකානු ප්රහාරයෙන් පාසල් දැරියන් 160 දෙනෙකු මෙලොවින් සමුගත්තේ, මුළු මහත් මනුෂ්යත්වයම හඬවමිනි.
එහෙත් ජාත්යන්තරව මහා ආන්දෝලනයක් ඇති විය යුතු මෙම ඛේදවාචකය දෙස ඇමරිකානු ආරක්ෂක අංශ බැලුවේ කෙලෙසද? ධවල මන්දිරයේ පැවති රහසිගත සාකච්ඡාවකදී ආරක්ෂක විශේෂඥයෙකු පැවසූ දේ මෙසේය.
“එය හුදෙක් අපේ යන්ත්ර ඉගෙනුම් ක්රියාවලියේදී සහ කෘතිම බුද්ධි පද්ධති දියුණු වීමේදී සිදු වූ සාමාන්ය වැරදීමක් පමණයි. ඉන් ලැබුණු දත්ත විශ්ලේෂණය කර අපේ පද්ධතිය තවදුරටත් නිවැරදි කරගන්න අපි කටයුතු කරනවා..” මෙය කෙතරම් පිළිකුල්සහගත ප්රකාශයක්ද?
ඔවුන් එම ලේ වැගිරීම් වලින් පාඩම් ඉගෙන ගෙන තමන්ගේ ආයුධ තවත් දියුණු කර, පෙන්ටගනයෙන් තව තවත් බිලියන ගණන් වටිනා කොන්ත්රාත් ලබා ගනිද්දී, ‘පැලැන්ටියර්’ වැනි මහා පරිමාණ තාක්ෂණික සමාගම්වල කොටස් වෙළඳපොළ අගයන් අහස උසට නැඟුණි.
1991 වර්ෂයේදී සෝවියට් දේශයේ බිඳවැටීමෙන් පසු, ලෝකය “ඒකධ්රැවීය ලෝකයක්” ලෙස හැඳින්වුණි. එහි අර්ථය වූයේ ඇමරිකාව මුළු ලෝකයේම තනි බලවතා බවයි.
1997 දී ලෝක ප්රකට දේශපාලන උපායමාර්ගිකයෙකු වූ ස්බිග්නිව් බ්රෙසින්ස්කි විසින් “මහා චෙස් පුවරුව” නමැති සුප්රකට ග්රන්ථය රචනා කරන ලදී. ඔහු එදා එම කෘතියෙන් පෙන්වා දුන්නේ ඇමරිකාවට ලෝකයේ තනි බලවතා ලෙස වැජඹීමට නම් ‘යුරේසියානු කලාපයේ’ බලය තබා ගත යුතුම බවය.
ඒ සඳහා රුසියාව දුර්වල කළ යුතු අතර, රුසියාව වටකර නේටෝ සංවිධානය ව්යාප්ත කළ යුතුය. එමෙන්ම රුසියාව, චීනය සහ ඉරානය අතර කිසිදු දිනක සන්ධානයක් ඇති වීම සදහටම වැළැක්විය යුතුය. මේ සඳහා යුක්රේනය, භූගෝලීය අක්ෂය ලෙස භාවිතා කළ යුතු බව ඔහු එදා අවධාරණය කළේය.
නමුත් අද වන විට බ්රෙසින්ස්කි බිය වූ දේ සැබෑ වී ඇත. ඇමරිකාවේ වත්මන් විදේශ ප්රතිපත්තිය මෙහෙයවන භූ-දේශපාලනික මානසිකත්වය මුළුමනින්ම අසාර්ථක වී තිබේ. රුසියාව, චීනය සහ ඉරානය අද වන විට බටහිර ආධිපත්යයට එරෙහිව නොබිඳිය හැකි ශක්තිමත් උපායමාර්ගික සහ මිලිටරි සන්ධානයක් ගොඩනඟා අවසන්ය. ඇමරිකාව චෙස් පුවරුවේ ඉත්තන් ඇදීමට යාමේදී, ප්රතිවාදීන් මුළු චෙස් පුවරුවම උඩුයටිකුරු කර ඇත.
මීට වසර 500 කට පෙර, එනම් 1500 ගණන්වල සිට පෘතුගාලය, ඕලන්දය සහ බ්රිතාන්යය වැනි බටහිර සාගර බලවතුන් ලෝකය ගවේෂණය කරමින් මුහුදු මාර්ග හරහා රටවල් යටත් කර ගත්තේය. එතැන් පටන් ලෝකයේ තාක්ෂණික සහ මිලිටරි නායකත්වය පැවතියේ බටහිර සන්තකයේය.
බටහිර තාක්ෂණය සැමදා උසස්ය, අනෙක් රටවලට ඔවුන් සමඟ හැරෙන්නටවත් බැරිය යන මිථ්යාව මත මුළු ඒකධ්රැවීය ලෝකයම ගොඩනැඟුණි. නමුත් අද වන විට භූමියේ යථාර්ථය සිතාගත නොහැකි තරම් වෙනස් වී ඇත.
චීනය අද වන විට ක්වොන්ටම් තාක්ෂණයෙන් සහ කෘතිම බුද්ධියෙන් බටහිර අභිබවා යමින් සිටී. වඩාත්ම පුදුමයට කරුණ නම්, දශක ගණනාවක දැඩි සම්බාධක මධ්යයේ වුවද ඉරානය විසින් නිෂ්පාදනය කරන ලද නවීන ඩ්රෝන සහ අධිවේගී මිසයිල තාක්ෂණය බටහිර යුද විශේෂඥයින් පවා මවිතයට පත් කිරීමයි.
බටහිර ආරක්ෂක පද්ධති මුළුමනින්ම අඩපණ කළ හැකි මෙම තාක්ෂණික විශිෂ්ටත්වය හේතුවෙන්, වසර 500 ක් තිස්සේ පැවති බටහිර තාක්ෂණික ඒකාධිකාරය අද වන විට නිල වශයෙන් අවසන් වී ඇත!
ට්රම්ප් සහ නෙතන්යාහු ගැටුම?
සාමාන්යයෙන් බාහිර ලෝකයට ඇමරිකාව සහ ඊශ්රායලය අතිජාත මිතුරන් ලෙස පෙනී සිටියද, තිරය පිටුපස සැබෑ රාජ්යතාන්ත්රික තත්ත්වය අතිශය කුණු වී පවතී.
මෙම රහස් ගිවිසුමට ඊශ්රායලය නිල වශයෙන් සම්බන්ධ වී නොමැති අතර, බෙන්ජමින් නෙතන්යාහුගේ රජය ඉරානය සමඟ සාමයක් ඇති කර ගැනීමට දැඩි ලෙස විරුද්ධ විය.
ධවල මන්දිරයෙන් කාන්දු වූ නිල නොවන තොරතුරු වලට අනුව, වත්මන් ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් විසින් ඊශ්රායල අගමැති බෙන්ජමින් නෙතන්යාහුට පෞද්ගලික දුරකථන ඇමතුමකින් අමතා, ඔහු කිසිසේත් පාලනය කළ නොහැකි උමතු පුද්ගලයෙකු බව පවසමින් දැඩි ලෙස අපහාස කර තිබේ.
ජාත්යන්තරය හමුවේ, ඊශ්රායලයේ ප්රතිරූපය අතිශය බිහිසුණු ලෙස කඩා වැටී ඇති අතර, ඔවුන් වත්මන් ලෝකය තුළ රාජ්යතාන්ත්රිකව මුළුමනින්ම හුදකලා වෙමින් පවතී.
ඇමරිකාව සහ ඊශ්රායලය, තිරය පිටුපස එකිනෙකාට දරුණු ලෙස අපහාස කරගන්නා තත්ත්වය, ෂේක්ස්පියර්ගේ ‘ජුලියස් සීසර්’ නාට්යයේ එන බෲටස් සහ කැසියස් අතර පවතින රහසිගත ඊර්ෂ්යාව සහ වෛරයට සමානය.
සීසර්ව ඝාතනය කිරීම සඳහා ඔවුන් එකට එකතු වුවද, බලය බෙදාගැනීමේදී ඔවුන් තිරය පිටුපස එකිනෙකා පාවා දෙති. නාට්යයේ එන ප්රසිද්ධ කූඩාරම් දර්ශනයේදී, බෲටස් සහ කැසියස් එකිනෙකාට දරුණු ලෙස චෝදනා කරගනිති.
“කැසියස්, ඔබ අල්ලස් ගන්නා බවටත්, ඔබේ මිතුරන් පාවා දෙන බවටත් චෝදනා පවතිනවා! ඔබ අපේ පිරිසිදු අරමුණ කෙලෙසා තිබෙනවා!” යැයි බෲටස් කෑගසද්දී, කැසියස් පිළිතුරු දෙන්නේ, “බෲටස්, මාව සීමාව ඉක්මවා කෝප නොගන්වන්න. මම දරුණු සෙබළෙක්, මට ඔබට වඩා අත්දැකීම් තිබෙනවා.” යනුවෙනි.
වත්මන් ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරයා ඊශ්රායල අගමැතිවරයාට පෞද්ගලිකව අමතා,”උමතු අවජාතකයා” යැයි කියමින් බැන වැදීමෙන් පැහැදිලි වන්නේ, ලෝක සාහිත්යයේ එන බෲටස් සහ කැසියස්ගේ මෙම කුණු වූ මිත්රත්වයේ ස්වභාවයයි.
ඇමරිකාව මෙලෙස හදිසියේම සාම ගිවිසුමකට එළඹීමට බලපෑ සැබෑ හේතුව කුමක්ද? මේ වන විට ඇමරිකාව තුළ ඉදිරි ජනාධිපතිවරණය ඉලක්ක වෙමින් පවතින අතර, වත්මන් ජනාධිපතිවරයාගේ ජනප්රියත්ව අනුපාතය සීඝ්රයෙන් පහළ බැස ඇත.
ඊශ්රායලයේ වුවමනාවට තවදුරටත් තමන්ගේ ධනය සහ සෙබළුන් විනාශ වන මහා පරිමාණ යුද්ධයක පැටලීමට ඇමරිකානු ජනතාව කිසිසේත් සූදානම් නැත. එබැවින් තමන්ගේ දේශපාලන පැවැත්ම සහ ඡන්ද පදනම රැකගැනීම වෙනුවෙන්, ට්රම්ප්ට මෙම ගිවිසුමට අත්සන් කිරීමට සිදුවී තිබේ.
මෙම පසුබැසීමේ ප්රතිඵලයක් ලෙස ඇමරිකාව මේ වන විට යුක්රේන යුද්ධයෙන් මුළුමනින්ම තමන්ගේ අත් සෝදා ගනිමින් සිටී. වඩාත්ම කැපී පෙනෙන සිදුවීම වන්නේ, පසුගිය වසරේ බීජිං නුවර පැවැති රහසිගත සමුළුවකදී ට්රම්ප් විසින් චීන පාලකයින්ට සෘජුවම පොරොන්දු වී තිබීමයි.
ඒ අනුව ඇමරිකාවට චීනය සමඟ කිසිදු යුද්ධයක් අවශ්ය නොවේ. තායිවානය ස්වාධීන රාජ්යයක් ලෙස ප්රකාශයට පත් කිරීමට ඇමරිකාව උදව් කරන්නේ නැත. ඊට පැහැදිලි සාක්ෂියක් ලෙස, තායිවානයට ලබාදීමට නියමිතව තිබූ ඇමරිකානු අධි තාක්ෂණික ආයුධ විකුණුම් පවා, මේ වන විට ධවල මන්දිරය විසින් මුළුමනින්ම අත්හිටුවා ඇත.
මෙම සමස්ත භූ-දේශපාලනික පෙරළිය දෙස බලන විට, ලාංකිකයන් වන අපට සිතන්නට බොහෝ දේ ඇත. මැදපෙරදිග කලාපයේ ස්ථාවරත්වය සහ හොර්මුස් සමුද්ර සන්ධියේ නව සේවා ගාස්තු ක්රමය හේතුවෙන්, ඉදිරියේදී ලෝක වෙළඳපොළේ තෙල් මිල ගණන් වෙනස් වීමට නියමිතය.
එය අප රටේ ඉන්ධන මිලට සහ බඩු මිලට සෘජුවම බලපානු ඇත. එමෙන්ම, ලෝකය වේගයෙන් බහු-ධ්රැවීය දිශාවකට ගමන් කරමින් බටහිර ආධිපත්යය බිඳ වැටෙද්දී, ආසියානු කලාපයේ නැඟී එන නව බලවතුන් සමඟ ලංකාව තම විදේශ ප්රතිපත්තිය සකස් කරගත යුත්තේ කෙලෙසද යන්න, අපේ පාලකයින් වහාම තීරණය කළ යුතුය.
අවසන් වශයෙන්, ඇමරිකා-ඉරාන රහස් එකඟතාවය යනු හුදෙක් රටවල් දෙකක් අතර ඇති වූ තාවකාලික සටන් විරාමයක් පමණක් නොවේ. එය පසුගිය වසර 500 ක කාලයක් තිස්සේ ලෝකය පාලනය කළ බටහිර සාගර බලවතුන්ගේ සහ තාක්ෂණික ආධිපත්යයේ නිල අවසානය සලකුණු කරන, නව ලෝක පිළිවෙළක ආරම්භයයි.
© සාගර දියගම
