‘හොරු ඇල්ලුවා කියලා රටවල් දියුණු වෙන්නේ නෑ’: ලංකාවේ ‘සමස්ත ක්රමයම’ වෙනස් කරන්නැයි මිලින්දගෙන් යෝජනාවක්
1 min read
2022 වසරේ ඇති වූ දරුණු ආර්ථික කඩා වැටීමෙන් පසු, මෙරට පුරවැසියන් තුළ දූෂණයට සහ දේශපාලන පාලනයට එරෙහිව දැඩි කෝපයක් සහ වගවීමක් (Accountability) ඉල්ලා සිටීමේ ප්රවණතාවක් නිර්මාණය වී ඇතත්, වැරදිකරුවන් නීතිය හමුවට පැමිණවීම පමණක් රටක් සංවර්ධනය කිරීමේ උපායමාර්ගයක් නොවන බව පැත්ෆයින්ඩර් පදනමේ නිර්මාතෘ මිලින්ද මොරගොඩ පෙන්වා දෙයි.
Dailymirror පුවත්පතට විශේෂ ලිපියක් යොමුකරමින් ඔහු අවධාරණය කරන්නේ, හුදු දේශපාලන පළිගැනීම් හෝ නඩු පැවරීම් (Prosecution) හරහා පමණක් ශ්රී ලංකාවට සමෘද්ධිමත් රාජ්යයක් කරා ගමන් කළ නොහැකි බවත්, අර්බුදයේ සැබෑ මූලයන් පවතින්නේ පුද්ගල වැරදිවලට වඩා නිදහසින් පසු බිහිවූ සමස්ත රාජ්ය ව්යුහය තුළම බවත්ය.
දූෂණය පැවතීම රටක විනාශයට හේතුවක් වුවද, ලෝකයේ ශ්රී ලංකාවට වඩා දූෂණ දර්ශකවල ඉහළින්ම සිටින බොහෝ රටවල් ශක්තිමත් ආර්ථික කළමනාකරණයක් හරහා අඛණ්ඩව සංවර්ධනය වෙමින් පවතී. සාර්ථක ආර්ථිකයන් කැපී පෙනෙන්නේ දූෂණය නොමැති කම නිසාම නොව, දේශපාලන බලයට වඩා පලදායීතාවයට (Productivity) සහ වෘත්තීය ආයතනවලට මුල්තැන දෙන ව්යුහයක් සතු වීම නිසාය. සියලුම දූෂිත නිලධාරීන් හෙට දිනයේ ඉවත් කළද, රාජ්යයේ ප්රමාණය, පාඩු ලබන රාජ්ය ආයතන නඩත්තු කිරීම සහ අපනයන සීමා වීම වැනි මූලික ගැටලුවලට නීතිමය ක්රියාවලීන්ගෙන් පිළිතුරු සපයා ගත නොහැක.
මිලින්ද මොරගොඩ පෙන්වා දෙන ප්රධාන ව්යුහාත්මක කරුණු
නිදහසින් පසු රාජ්යයේ අධික ව්යාප්තිය:
1948 සිට පැමිණි සෑම රජයක්ම දේශපාලන තරඟකාරීත්වය වෙනුවෙන් රාජ්ය අංශයේ රැකියා, සහන සහ සුභසාධන සීමාවකින් තොරව පුළුල් කළේය. නිෂ්පාදනය කරන ප්රමාණයට වඩා පරිභෝජනය කරන සහ උපයන ප්රමාණයට වඩා ණය වන ආර්ථික ව්යුහයක් නිර්මාණය වීම මෙහි මූලිකම අවදානමයි.
පරිපාලන අංශ අඩපණ වීමේ අවදානම (Administrative Paralysis):
අධික ලෙස දේශපාලනීකරණය වූ වගවීම් සහ නඩු පැවරීම් මාලාවන් නිසා, ඉදිරියේදී බලයට පත්වන ආණ්ඩුවලින් පළිගැනීම් එල්ල වේ යැයි බියෙන් රාජ්ය නිලධාරීන්, නියාමකයන් සහ පරිපාලකයන් නිසි වේලාවට තීන්දු තීරණ ගැනීමට මැලි වීමේ ප්රවණතාවක් මතුවේ. මෙමඟින් ව්යාපෘති ප්රමාද වී සමස්ත රාජ්ය යාන්ත්රණයම අකර්මණ්ය විය හැක.
දූෂණය සහ වැරදි ප්රතිපත්ති අතර වෙනස:
ආර්ථික පීඩනය නිසා ජනතාව විසින් දූෂණය, නාස්තිය, වැරදි තීන්දු සහ තිරසාර නොවන ආර්ථික ප්රතිපත්ති යන සියල්ල එකම මට්ටමකින් සලකා බලා කෝපය මුදාහරිති. එහෙත්, මේවා අතර පවතින වෙනස්කම් හඳුනා නොගෙන වැරදි රෝග විනිශ්චයකට එළඹීමෙන් රටේ සැබෑ ආර්ථික ප්රතිසංස්කරණ මඟහැරී යයි.
යෝජිත ප්රායෝගික ප්රතිසංස්කරණ
රට නැවතත් මෙවැනිම ආර්ථික අගාධයකට වැටීම වැළැක්වීමට නම්, ආණ්ඩුව විසින් දේශපාලන චෝදනා සංස්කෘතියෙන් ඔබ්බට ගොස් පහත සඳහන් ප්රායෝගික ආර්ථික ප්රතිසංස්කරණ සඳහා යොමුවිය යුතු බව මොරගොඩ යෝජනා කරයි.
ආර්ථිකය පුරා රාජ්ය ආයතන රජ කිරීම වෙනුවට, රජය මූලික පොදු සේවාවන් සැපයීමට පමණක් සීමා වීම.
පාඩු ලබන රාජ්ය ව්යවසායයන් (SOEs) කඩිනමින් ප්රතිව්යුහගත කිරීම.
දේශපාලන බලපෑම්වලින් තොර, දක්ෂතාවය මත පදනම් වූ වෘත්තීය රාජ්ය සේවයක් ස්ථාපිත කිරීම.
රැකියා සහ නවෝත්පාදන බිහිකිරීම සඳහා පුද්ගලික අංශයට වැඩි ඉඩක් ලබාදීම.
බෙදාහැරීම මත පදනම් වූ ආකෘතිය වෙනුවට අපනයන, පලදායීතාවය සහ ජාත්යන්තර තරඟකාරීත්වය මුල් කරගත් ආර්ථිකයක් හැදීම.
අවසන් නිගමනය
දේශපාලන නායකයන් මාරු කිරීම හෝ වැරදිකරුවන් සිරගත කිරීම නීතිය ක්රියාත්මක කිරීමේ කොටසක් ලෙස වැදගත් වුවද, පවත්නා ව්යුහාත්මක දුර්වලතා සහ ආණ්ඩුවෙන් සියල්ල බලාපොරොත්තු වන සමාජීය පරාධීන සංස්කෘතිය (Culture of Dependency) වෙනස් නොකරන තාක්, බලයට පත්වන කිසිදු පාර්ශ්වයකට රට ස්ථාවර මට්ටමකට ගෙන යා නොහැකි වනු ඇත.
