ඉන්ධන, ගෑස් සහ විදුලිය: පුරවැසියාගේ සහ කර්මාන්තකරුවාගේ ගෙල සිරකරන ලාංකීය ආර්ථිකයේ නවතම ඛේදවාචකය
1 min read
පසුගිය මාස තුන තුළ පමණක් තුන් වතාවක් ඉහළ ගිය ඉන්ධන මිලත්, දිනෙන් දින ඉහළ යන ගෑස් මිලත් හමුවේ
හුස්ම ගැනීමට පවා අරගල කරමින් සිටින ශ්රී ලාංකීය පුරවැසියාට ඊයේ (මැයි 10) තවත් මරු පහරක් එල්ල විය. ඒ, මසකට ඒකක 180ට වඩා විදුලිය භාවිතා කරන පාරිභෝගිකයින්, කර්මාන්ත, හෝටල් සහ රාජ්ය ආයතන සඳහා විදුලි ගාස්තුව 18% කින් ඉහළ නැංවීමට මහජන උපයෝගිතා කොමිසම (PUCSL) ගත් තීරණයයි.
පෙනෙන තෙක් මානයක ස්ථාවරත්වයක් නොමැති ආර්ථිකයක, මෙම ද්විත්ව ප්රහාරය (Double Whammy) හුදෙක් ඉලක්කම්වලින් ඔබ්බට ගොස් සමාජයේ සෑම ස්ථරයක්ම කඩා වට්ටන ආකාරය පිළිබඳව කෙරෙන විශ්ලේෂණයකි මේ.
විදුලි බිලේ අලුත්ම ‘ෂොක්’ එක: බලපෑම ඇත්තේ 5% කට පමණක්ද?
මහජන උපයෝගිතා කොමිසමේ සභාපති මහාචාර්ය කේ.පී.එල්. චන්ද්රලාල් පවසන පරිදි මෙම 18% ක විදුලි බිල වැඩිවීම බලපාන්නේ සමස්ත පාරිභෝගිකයන්ගෙන් 5% කට පමණි. ඊට හේතු ලෙස රුපියල් බිලියන 38ක ආදායම් හිඟය, ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම සහ වියළි කාලගුණය හේතුවෙන් තාප විදුලිය මත යැපීමට සිදුවීම දක්වා ඇත.
නමුත් යථාර්ථය කුමක්ද? මෙම වැඩිවීම සෘජුවම කර්මාන්ත, හෝටල් සහ රාජ්ය ආයතනවලට එල්ල වේ. කර්මාන්තකරුවාගේ නිෂ්පාදන පිරිවැය ඉහළ ගිය වහාම, ඔවුන් එම බර පටවන්නේ වෙළඳපොළේ භාණ්ඩ මිලදී ගන්නා සාමාන්ය පාරිභෝගිකයා මතටය. රාජ්ය ආයතනවල විදුලි බිල ඉහළ යාම යනු අවසානයේ බදු ගෙවන්නාගේ මුදල් තවදුරටත් කාබාසිනියා වීමකි. සුළු හා මධ්ය පරිමාණ කර්මාන්තවලට (SME) මෙය අදාළ නොවන බව කීවද, සමස්ත සැපයුම් දාමයේම (Supply Chain) පිරිවැය ඉහළ යාමෙන් ඔවුන්ටද ගැලවීමක් නොමැත.
වඩාත් හාස්යජනක කරුණ නම්, විදුලි ජනනය සඳහා ඉන්ධන මිලදී ගැනීමේදී පාරදෘශ්යභාවය තහවුරු කරන නිල ‘ඉන්ධන සැපයුම් ගිවිසුම්’ (FSAs) අත්සන් කිරීම ලංකා ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාව ඇතුළු ආයතන විසින් දිගින් දිගටම මගහරිමින් සිටීමයි. ආයතනික මට්ටමේ පවතින මෙවැනි අකාර්යක්ෂමතා වල වන්දිය ගෙවීමට සිදුව ඇත්තේ සාමාන්ය ජනතාවටය.
බිම් මට්ටමේ යථාර්ථය: බඩගින්න සහ ජීවන අරගලය
ඉහළ මට්ටමේ ප්රතිපත්ති සම්පාදකයින් බිලියන ගණනින් පාඩු පියවීම ගැන කතා කරද්දී, බිම් මට්ටමේ ජනතාව මුහුණ දෙන්නේ ජීවිතයත් මරණයත් අතර සටනකටය.
ප්රවාහන අංශයේ ඛේදවාචකය: දරුවන් දෙදෙනෙකුගේ මවක් වන 43 හැවිරිදි සමන්ති පතිරණගේ වැනි කුලී රථ රියදුරන්ට අධිවේගී මාර්ගයෙන් කටුනායක සිට කැස්බෑවට යාමට ලැබෙන්නේ රුපියල් 2900ක් වැනි සොච්චමකි. ඉන්ධන වියදම කැපූ පසු ඇයට ඉතිරි වන්නේ පවුලට බත් සහ පොල් සම්බෝල කෑමට තරම් මුදලක් පමණි. සමස්ත ලංකා ත්රීරෝද රථ රියදුරන්ගේ සංගමයේ සභාපති ලලිත් ධර්මසේකර පෙන්වා දෙන්නේ, මිල වැඩිවීමටත් වඩා ලීටර් 20 කෝටා ක්රමය නිසා වෘත්තීය රියදුරන්ට කළු කඩයෙන් ඉන්ධන ගැනීමට සිදුව ඇති බවයි.
කම්කරු පන්තියේ කඳුළ: වයස අවුරුදු 66ක් වන තණකොළ කපන සුන්දරම්ට අද තම පුතාගේ කිරිපිටි ටික බේරා ගැනීමට කහට කෝප්පයකින් කුසගින්න නිවා ගැනීමට සිදුව ඇත. වයස 70-80 වන පිරිසිදු කිරීමේ සේවිකාවන් අලුයම 4.00 ට දුම්රියට නැග, පැය 12ක් රුපියල් 1800 කට වහල් සේවයේ යෙදෙති. සමහරුන් ජීවත් වීමට තම ගෑස් සිලින්ඩරය සහ නිවසේ බඩුමුට්ටු පවා විකුණමින් සිටිති.
කාර්යාල හා පාසල් ප්රවාහනය: සුඛෝපභෝගී බස් රථවලින් කාර්යාල සේවකයන් ප්රවාහනය කරන වී. දිමුත් මාසිකව රුපියල් ලක්ෂ 5ක පාඩුවක් ලබයි. තම බස් රථයේ ලීසිං වාරිකය ගෙවාගත නොහැකි ඔහුට පවුල නඩත්තු කිරීමට දෙමාපියන්ගෙන් මුදල් ඉල්ලීමට සිදුව ඇත. කන්ටේනර් ප්රවාහකයින් ද පවසන්නේ ටයර්, බැටරි සහ අමතර කොටස් මිල ඉහළ යාම සහ රේගුවේ පවතින ප්රමාදයන් නිසා දැවැන්ත ඉන්ධන නාස්තියකට මුහුණ දෙන බවයි.
කෘෂිකර්මාන්තය සහ උද්ධමනය: ඉලක්කම් කියන කතාව
මෙම පිරිවැය ඉහළ යාම කෘෂිකර්මාන්තයටද දැඩිව බලපා ඇත. ඉරණමඩු ගොවි සම්මේලනයේ සභාපති මුතු සිවමෝහන් පවසන පරිදි වී කිලෝවක් නිෂ්පාදනයට රුපියල් 120 කට වඩා වැය වුවද, රජයේ මිල දී ගැනීමේ මිල රුපියල් 120 කි. ගොවියාට ඉතිරි වන ලාභයක් නැත.
මෙම සියලු සාධකවල අවසන් ප්රතිඵලය අප්රේල් මාසයේ කොළඹ පාරිභෝගික මිල දර්ශකයෙන් (CCPI) මනාව පිළිබිඹු වේ. එය ලකුණු 5.8 කින් (201.6 දක්වා) ඉහළ ගොස් ඇති අතර, පවුලක මාසික වියදම රුපියල් 5,380 කින් ඉහළ ගොස් තිබේ. ආහාර සහ ආහාර නොවන (ප්රවාහන, විදුලිය) කාණ්ඩ දෙකම සීඝ්රයෙන් ඉහළ ගොස් ඇත.
රජයේ සහනාධාරය: පැලැස්තර විසඳුමක් පමණක්ද?
මෙම දැවැන්ත පීඩනය හමුවේ, මාස තුනක් සඳහා ඒකක 90ට අඩුවෙන් භාවිතා කරන්නන්ට විදුලි සහනාධාරයක් ලෙස රුපියල් බිලියන 15කුත්, ඉන්ධන සහනාධාර ලෙස තවත් බිලියන 15කුත් ලබා දීමට රජය තීරණය කර ඇත. “මෙම සහනාධාරය නොතිබුණා නම් පෙට්රල් සහ ඩීසල් ලීටරයක් තවත් රුපියල් 100 කින් පමණ වැඩි වෙනවා” යැයි රජයේ ආරංචි මාර්ග පවසයි.
රුපියල් බිලියන 30 ක මෙම සහනාධාරය හුදෙක් මතුපිටින් අලවන පැලැස්තරයක් පමණි. එයින් තාවකාලික සහනයක් ලැබුණද, මූලික ගැටලු වන ආයතනික අකාර්යක්ෂමතාව, සැපයුම් දාමයේ ගැටලු සහ පාරදෘශ්යභාවයක් නොමැති වීම කිසිසේත් විසඳෙන්නේ නැත.
කර්මාන්ත සඳහා විදුලි බිල 18% කින් වැඩිවීම හරහා ඇතිවන උද්ධමනකාරී බලපෑම (Inflationary impact), රජය විසින් ලබාදෙන මෙම සුළු සහනාධාරයේ වටිනාකම ඉතා ඉක්මනින් ශූන්ය කර දමනු ඇත. එක් අතකින් සහනාධාර දෙමින්, අනෙක් අතින් කර්මාන්ත සහ ප්රවාහන පිරිවැය ඉහළ යැවීමේ රජයේ මෙම පරස්පර විරෝධී ප්රතිපත්තිය හමුවේ, අවසානයේ තැලෙන්නේත්, මිරිකෙන්නේත් පොල් සම්බෝලයකින් කුසගින්න නිවා ගන්නා සමන්තිලා සහ කහට කෝප්පයකින් දවස අරඹන සුන්දරම්ලා වැනි අහිංසක පුරවැසියන්ම පමණි.
